Capita selecta - juli 2004
Een actueel overzicht van recent vergelijkend onderzoek met Cognitieve Therapie
door Aaron T. Beck, M.D.
Een aantal recente onderzoeken die gebruik maken van cognitieve of
cognitieve gedragstherapie voor de behandeling van diverse stoornissen hebben
in de media veel aandacht gekregen en worden hier speciaal onder uw aandacht gebracht.
Een onderzoek aan de Universiteit van Toronto bestu-
deerde depressieve
patiënten - die minder klachten hadden gekregen door behandeling met CT of
medicij-
nen - met MRI hersenbeeldtechnieken. De onderzoekers vonden dat bij beide
therapieën er opvallende verande-
ringen waren ontstaan bij de stofwisseling
in de hersenen. Ofschoon beide behandelingen tot een eindbehandeling waren gekomen,
bleek het werkingsmechanisme bij pharmacotherapie zich te verplaasten van de
subcorticale naar de corticale gebieden (bottum-up), terwijl dit bij cognitieve
therapie omgekeerd verliep (top-down dus). Dit onderzoek wordt op dit moment
gerepliceerd in een random vergelijkend onderzoek, maar geeft wellicht aan dat
cognitieve therapie niet als een kunstmatige behandeling gezien kan worden omdat
het een vergelijkbaar fysiologische effect heeft als de pharmacotherapie. Dit
onderzoek werd in de Wall Street Journal gepubliceerd na een voorafgaande studie van
Hollon en DeRubeis, waarin werd aangetoont dat cognitieve therapie even effectief was
als pharmacotherapie aan het eind van de behandeling, maar CT bleek veel beter te
scoren bij het voorkómen van terugval dan bij het gebruik van medicijnen. Beide
onderzoeken kregen veel aandacht in de publiciteit.
Een onderzoek van Kelley Rohan bij de Uniformed Services Universiteit of the
Health Sciences in Bethesda toonde aan dat cognitieve gedragstherapie even effectief
was als lichtherapie bij de behandeling van seizoendepressie. Dr. Rohan legde in
zijn publicatie toe dat geen van de met CBT behandelde patiënten een terugval kreeg
in de winter, die volgde op de behandeling, hoewel dit wel gebeurde bij 60% van de
patiënten die uitsluitend met lichttherapie waren behandeld.
Een ander onderzoek ging over een vaak gepubliceerde stoornis de zogenaamde
Golf Oorlog Veteranenziekte. Het onderzoek werd gepubliceerd in het Journal of
Medical Association, en betrof een random gehouden vergelijkend onderzoek die de
effectiviteit aantoonde van CGT groepstherapie voor deze aandoening. De beperking
bij dit onderzoek was de groepsamenstelling met therapeuten die weinig ervaring
hadden met CBT. De resulaten waren echter veelbelovend.
Een ander onderzoek vergeleek cognitieve therapie met voedingsadvies en
toonde een betekenisvol voordeel voor CT bij patiëntem met 'anorexia nervosa' die
voorafgaand in het ziekenhuis waren behandeld. Dit is het eerste vergelijkend
onderzoek met een aantoonbaar interventieresultaat.
Twee onderzoeken in Scandinavië toonde aan dat cognitieve therapie een
zinvolle behandeling kan zijn voor mensen met rugaandoeningen. Ook toonden twee
onderzoeken in Oxford aan dat cognitieve therapie effectief is bij behandeling van
hypochondrie en bij het chronisch vermoeidheidsyndroom (CVS/ME).
Een onderzoek van Cohen e.a. leverde nogmaals een bevestiging op van de werking
van traumagerichte cognitieve gedragstherapie bij kinderen die lijden aan PTSS
veroorzaakt door seksueel misbruik en veronderstelt de werkzaamheid bij de
behandeling van kinderen met een meervoudig trauma.
Misschien wel het meest belangwekkende en onverwachte is dat in een
vergelijkend onderzoek werd aangetoond dat op korte termijn cognitieve therapie een
psychoseaanval kan voorkomen bij personen die een verhoogd risico hiervoor
lopen. Morrison e.a.van de Universiteit van Manchester ontdekte dat bij een
interventie met CBT, slechts 13% in deze groep volwassenen (met een verhoogd risico)
een psychose kregen, waarbij dit in 35% van gevallen gebeurde bij personen die een
standaard behandeling kregen.
Referenties:
- Clark, D.M., Salkovskis, P.M., Hackmann, A., Wells, A., Fennell, M., Ludgate, J., et al. (1998). Two psychological treatments for hypochondriasis: A randomized controlled trial. The British Journal of Psychiatry, 173, 218-225.
- Cohen, J. A., Deblinger, E., Mannarino, A. P., & Steer, R. A. (2004). A multisite, randomized controlled trial for children with sexual abuse-related PTSD symptoms. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 43, 393-402.
- Deale, A., Chalder, T., Marks, I., & Wessely, S. (1997). Cognitive behavior therapy for chronic fatigue syndrome: A randomized controlled trial. American Journal of Psychiatry, 154, 408-414.
- Donta, S.T., Clauw, D.J., Engel, Jr., C.C., Guarino, P., Peduzzi, P., Williams, D.A., et al. (2003). Cognitive behavioral therapy and aerobic exercise for Gulf war veterans' illnesses: A randomized controlled trial. Journal of the American Medical Association, 289, 1396-1404.
- Hollon, S.D., DeRubeis, R.J., Shelton, R.C., Amsterdam, J.D., Salomon, R.M., O'Reardon, J.P., et al. (2004). Prevention of relapse following cognitive therapy versus medications in moderate to severe depression. Manuscript submitted for publication. Jenson, I.B., Bergstroem, G., Ljungquist, T., Bodin, L., & Nygren, A.L. (2001). A randomized controlled component analysis of a behavioral medicine rehabilitation program for chronic spinal pain: Are the effects dependent on gender? Pain, 91, 65-78.
- Jensen, I.B., & Bodin, L. (1998). Multimodal cognitive-behavioural treatment for workers with chronic spinal pain: A matched cohort study with an 18-month follow-up. Pain, 76, 35-44.
- Morrison, A.P., Bentall, R.P., French, P., Kilcommons, A., Green, J., Walford, L., et al. (2003). Cognitive therapy in ultra high risk individuals for psychosis: Randomized controlled trial. Schizophrenia Research, 60, 326.
- Pike, K.M., Walsh, B.T., Vitousek, K., Wilson, G.T., & Bauer, J. (2003). Cognitive Behavior Therapy in the posthospitalization treatment of Anorexia Nervosa. American Journal of Psychiatry, 160, 2046-2049.
- Rohan, K.J., Lindsey, K. T., Roecklein, K.A., & Lacy, T.J. (2003). Cognitive-behavioral therapy, light therapy, and their combination in treating seasonal affective disorder. Journal of Affective Disorders, 80, 273-283.
- Sharpe, M., Hawton, K., Simkin, S., Surawy, C., Hackman, A., Klimes, I., et al. (1996). Cognitive behaviour therapy for the chronic fatigue syndrome: A cognitive randomized controlled trial. British Medical Journal, 312, 22-26.
- Warwick, H.M., Clark, D.M., Cobb, A.M., & Salkovskis, P.M. (1996). A controlled trial of cognitive-behavioral treatment of hypochondriasis. The British Journal of Psychiatry, 169, 189-195.
(Bron: Beck Institute, 2004 - vertaling: CCGT-redactie, Zoetermeer)