Bronnen:

• Boekbespreking
• CGT literatuur
• Artikelen
• Capita selecta

Boekbespreking

• Suïcidepreventie in de praktijk
• Directieve therapie
• Vriendschap een gps op Mars, Handleiding voor begeleiders
• Behandeling van langdurige slapeloosheid
• Verbeter je slaap
• Leerboek psychotherapie
• Handboek psychosociale hulpverlening
• Handboek dementie
• Cognitieve gedragstherapie bij depressie
• Doorbreek je depressie
• Werkboek slank denken
• Angstvrij. Doe wat aan je angsten voor ze jou wat aandoen
• Handboek culturele psychiatrie en psychotherapie
• Ik ben speciaal - Werkboek psycho-educatie voor mensen met autisme
• Casusboek EMDR
• Mindfullness en schematherapie
• Rationeel-emotieve therapie
• Praktijkboek geïntegreerde cognitieve gedragstherapie
• Handboek klinische schematherapie
• Handboek beeldende therapie
• Mindfulness en contact met het nu
• Mindfulness. Een pad van vrijheid
• De onverbrekelijke band tussen ouders en kinderen
• Eigenlijk zegt u dat u dood wilt
• Het einde van de psychotherapie
• Het onbewuste
• Psychiatrische Stoornissen
• Handboek Persoonlijkheidspathologie
• Angststoornissen en hypochondrie
• Handboek klinische schematherapie
• Forensische psychiatrie: tussen dwang en vrijblijvendheid
• Handboek Preventie
• Praktijkboek Gestalt
• Pedagogische adviezen voor speciale kinderen
• Richtlijn diagnostiek en behandeling ASS bij kinderen en jeugdigen
• Psychologische patiëntenzorg in de oncologie
• Waarom gaat het altijd over jou?
• Narcisme
• Het brein te kijk. Verkenning van de cognitieve neurowetenschap
• Autisme en asperger-syndroom
• Handboek Verslaving
• Zelfzorgboek Depressie
• Behandelend trainen
• Leer ACT! Vaardigheden voor therapeuten

Suïcidepreventie in de praktijk

door A. Kerkhof en B. van Luijn
Nederland kent internationaal gezien een laag suïcidecijfer, namelijk 1.500 suïcides per jaar. Toch is elke suïcide er een te veel. Met dit boek willen de auteurs een bijdrage leveren aan de terugdringing van suïcides. Suïcidepreventie in de praktijk richt zich primair op wat je moet doen: welke vragen stel je, hoe stel je ze, wanneer en aan wie, hoe zorg je voor continuïteit, waar moet je op letten etc. De onderwerpen variëren van de onderkenning van suïcidale jongeren op school tot de behandeling van de chronisch suïcidale patiënt. Er worden preventief georiënteerde programma's beschreven, handvatten geboden voor de opvang van suïcidepogers in het ziekenhuis en crisisinterventie, maar ook de hulp aan nabestaanden van een suïcide komt aan bod. Ook besteden de auteurs aandacht aan specifieke groepen zoals verslaafden, mensen met een persoonlijkheidsstoornis en ouderen met een doodswens. Daarnaast behandelen zij praktische methoden als cognitief-gedragstherapeutische interventies, interventies vanuit de dialectische gedragstherapie en de aanpak van dwangmatig piekeren over zelfdoding. Dit praktijkboek bevat vele gevalsbeschrijvingen.

Dit boek is bestemd voor hulpverleners in de GGZ, zoals sociaal-psychiatrisch verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, artsen, psychiaters, GZ-psychologen en klinisch psychologen.
* Uitgeverij: BSL - ISBN / 9789031378036 - maart 2010 - prijs € 35,0

Directieve therapie

door Kees van der Velden, Kees Hoogduin, Alfred Lange
Directieve therapie is de langverwachte heruitgave van het vierdelige standaardwerk dat al ruim tien jaar niet meer te krijgen is. Er werden tienduizenden exemplaren van verkocht. De redactie heeft er met veel plezier een selectie uit gemaakt, de hoofdstukken geactualiseerd en aangevuld met nieuwe inzichten. Directieve therapie zal opnieuw vele psychologen en psychiaters inspireren.

Directieve therapie is een psychotherapeutische benadering gericht op actie en verandering. De uitgangspunten van de directieve therapie zijn nog steeds van waarde, doordat het patiënten helpt in de beginfase van de behandeling de demoralisatie te bestrijden en perspectief te zien in het uitvoeren van de behandelprogramma's. In dit boek worden aan de hand van veel gevalsbeschrijvingen effectieve, meestal gedragstherapeutische strategieën besproken. Specifieke aandacht krijgen algemene therapiefactoren zoals motiveringstechnieken, het versterken van de therapeutische relatie en het plaatsen van de klachten in een positieve context.
Over de auteurs
Kees van der Velden heeft een praktijk voor psychotherapie en is universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht bij de faculteit Klinische Psychologie.
Kees Hoogduin is als adviseur van de directie verbonden aan de HSK Groep en is voorzitter van de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve therapie.
Alfred Lange is als bijzonder hoogleraar verbonden aan de Programmagroep Klinische Psychologie van de Universiteit van Amsterdam.
* Uitgeverij: BSL - ISBN / 9789085068037 - januari 2010 - prijs € 59,50

Vriendschap een gps op Mars, Handleiding voor begeleiders

door K. Peeters
Vriendschap wordt vaak omschreven als een relatie die een aantal sociale behoeften vervult, zoals intimiteit, affectie en kameraadschap. Onderzoek wijst uit dat mensen met autisme vriendschap als iets waardevols beschouwen en dat ze vaak gemotiveerd zijn om vriendschapsrelaties met anderen aan te gaan, maar dat ze heel wat moeite hebben om dit te realiseren.

In het werkboekpakket, met een knipoog naar het beroemde boek Een antropoloog op Mars van Oliver Sacks, wordt in eerste instantie toegelicht waarom het voor mensen met autisme niet evident is om vriendschapsrelaties te ontwikkelen en in stand te houden. Auteur Kathleen Peeters beperkt zich evenwel niet tot deze vaststellingen, maar wil kinderen en jongeren met autisme en hun professionele begeleiders en hulpverleners wegwijs maken in het wat en hoe van vriendschapsrelaties. Hierbij focust ze niet blindweg op het trainen van specifieke vaardigheden, maar besteedt ze terecht evenzeer aandacht aan het verhelderen van het persoonsafhankelijke vriendschapsconcept. Dit maakt het werkpakket zo anders dan andere publicaties rond dit thema.

Vriendschap - Een gps op Mars biedt enerzijds voldoende houvast, maar leent zich anderzijds probleemloos tot een flexibele en geïndividualiseerde aanpak met ruimte voor een creatieve invulling. Bij deze handleiding voor begeleiders hoort een boek voor jongeren.
* Uitgeverij: BSL - ISBN / 9789031380015 - december 2009 - prijs € 19,95

Behandeling van langdurige slapeloosheid

I. Verbeek en M.J.W. van de Laar
Behandeling van langdurige slapeloosheid is een protocol voor hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg die cliënten met langdurige slapeloosheid behandelen.
In dit boek voor therapeuten (incl. dvd met behandelsessies) wordt slapeloosheid niet alleen als symptoom gezien van bijvoorbeeld een onderliggende depressie of angststoornis, maar ook als een apart probleem dat behandeling verdient. Het protocol is gebaseerd op CGT-I (cognitieve gedragstherapie bij insomnie).
Verbeter je slaap is een bijbehorend werkboek voor de cliënt die kampt met langdurige slapeloosheid. Dit werkboek is te gebruiken naast een kortdurende therapeutische behandeling van langdurige slapeloosheid. Het bevat informatie, formulieren en uitleg die de cliënt tijdens de behandeling nodig heeft.
Behandeling van langdurige slapeloosheid is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Elk deel geeft een sessiegewijze omschrijving van de behandeling van een specifieke psychische aandoening weer en bevat een dvd met beelden van therapiesessies. De theorie is beknopt en berust op wetenschappelijke evidentie..
* Uitg.: BSL - ISBN / 9789031375233 - jan 2010 - prijs € 29,50

Verbeter je slaap

I. Verbeek en M.J.W. van de Laar Verbeter je slaap is een werkboek voor iedereen die kampt met langdurige slapeloosheid. Dit werkboek wordt gebruikt naast een kortdurende therapeutische behandeling van langdurige slapeloosheid. Bedoeld wordt slapeloosheid die langer dan drie maanden duurt en die klachten overdag veroorzaakt zoals vermoeidheid, vergeetachtigheid, somberheid, en minder goed functioneren in sociale contacten en op het werk. Dit werkboek bevat informatie, formulieren en uitleg die de cliënt tijdens de behandeling nodig heeft.
Het werkboek Verbeter je slaap is gebaseerd op cognitieve gedragstherapie voor insomnie (slapeloosheid). De effecten van deze therapie zijn groot gebleken, en zijn vergelijkbaar met of beter dan die van slaapmedicatie. Zo leert de cliënt zelf beter om te gaan met uw slaap en hoeft hij/zij niet meer afhankelijk te zijn van medicijnen.
Verbeter je slaap is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Elk deel geeft een sessiegewijze omschrijving van de behandeling van een specifieke psychische aandoening weer en bevat een dvd met beelden van therapiesessies. De theorie is beknopt en berust op wetenschappelijke evidentie.
* Uitg.: BSL - ISBN / 9789031375219 - jan 2010 - prijs € 15,00

Leerboek psychotherapie

door S. Colijn, H. Snijders en M. Thunnissen
De Tijdstroom heeft een reputatie op te houden in de GGZ-wereld. Er is natuurlijk de gezaghebbende reeks van zo'n 40 gebonden handboeken. Eind 2005 verscheen het Leerboek psychiatrie dat binnen het basiscurriculum thans verplichte literatuur is op acht Nederlandse en drie Vlaamse geneeskundefaculteiten.
Dit jaar verschijnt het Leerboek psychotherapie. En daar is alle aanleiding toe. Het beroep van psychotherapeut is de laatste jaren gewijzigd, geprofessionaliseerd. Het uitoefenen van het beroep vergt tegenwoordig een BIG-registratie.
De opleiding tot psychotherapeut is, synchroon met de professionaliseringstendens, sterk gewijzigd. Maar er zijn vele wegen die naar Rome leiden: de Masterfase geneeskunde, de Masterfase psychologie. Des te urgenter is de beschikbaarheid van een leerboek van hoge kwaliteit.
Pas sinds kort dient psychotherapie zo veel mogelijk evidence based te zijn. Behandeling moet wetenschappelijk en maatschappelijk (politiek, sociaal, zorgverzekeringstechnisch) verantwoord te zijn. Centraal staan de vormen van psychotherapie die geadviseerd worden in de multidisciplinaire richtlijnen angst-, stemmings- en persoonlijkheidsstoornissen.
Tot voor kort werden psychotherapeuten (na) geschoold doorberoepsverenigingen met een specifiek referentiekader. De generalistische benadering van dit leerboek is echter schooloverstijgend.
Het Leerboek psychotherapie bestaat uit drie delen.
Het eerste deel (Theorie) is gewijd aan de beschikbare kennis over psychotherapie.
Het tweede deel (Praktijk) gaat over de toepassing van die kennis in concrete vaardigheden, interventies en behandelvormen.
Het derde deel (Professie) behandelt de geschiedenis van de westerse psychotherapie, de verschillende aspecten van de opleiding en de beroepsuitoefening.
Het is een omvangrijk boek geworden dat waarschijnlijk onmisbaar zal blijken bij de scholing en nascholing van Nederlandse en Vlaamse professionals in de geestelijke gezondheidszorg.
* Uitg.: de Tijdstroom - ISBN / 9789058981561 - nov 2009 - prijs € 60,00

Handboek psychosociale hulpverlening

door Roel en Sonja Bouwkamp
In dit volledig herziene en geactualiseerde standaardwerk beschrijven Roel en Sonja Bouwkamp de theorie en praktijk van de psychosociale hulpverlening, het brede gebied tussen de materiële hulpverlening en de gespecialiseerde psychiatrische zorg dat bijna driekwart van de problemen beslaat waarvoor cliënten hulp vragen.

Het handboek bestaat uit een theoriedeel (deel I), waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe psychosociale problemen ontstaan. Daarbij wordt vooral aandacht gegeven aan de opvoedingspatronen van ouders, de reactiepatronen van kinderen en hoe deze in de volwassen partnerrelatie doorwerken en op hun beurt het gezinsfunctioneren weer beïnvloeden. Dit deel is zowel integraal door het inzicht in de samenhang van functies en van de problemen in de diverse levensgebieden als integratief, doordat het relevante aspecten van diverse benaderingen in de hulpverlening integreert. Daarna wordt de methodiek met vele voorbeelden praktisch uitgewerkt in drie delen.

Deel II beschrijft hoe zowel individu- als systeemgericht gewerkt kan worden en hoe en waarvoor belangrijke mensen uit de omgeving van de cliënt bij de hulpverlening betrokken kunnen worden, ook bij louter individuele klachten. Het derde deel beschrijft het persoonlijk en ervaringsgericht werken. Het laat zien hoe gebeurtenissen in de relatie tussen hulpverlener en cliënt direct of indirect als voorbeeld kunnen dienen voor het aanpakken van problemen. Het vierde deel beschrijft heel concreet de opeenvolgende fasen van het hulpverleningsproces en hoe zowel oplossings- als behandelingsgericht gewerkt kan worden. In dit laatste deel worden alle methodische inzichten en richtlijnen van de vorige delen integraal verwerkt.

De methodiek sluit aan bij de beroepsprofielen, kerntaken en competenties van het maatschappelijk werk en de jeugdhulpverlening en is uiterst bruikbaar bij de opleiding van huisartsen en psychologen. Ook voor de meer ervaren hulpverlener is dit standaardwerk te gebruiken wanneer de hulpverlening stagneert.
* Uitgeverij: de Tijdstroom - ISBN 9789058981677 - 19 dec 2009 - prijs $euro; 59,00

Handboek dementie

door C. Jonker, F.R.J. Verhey, J.P.J. Slaets
In het Handboek dementie staat het interdisciplinaire karakter van dementie centraal. Ondanks de ontwikkelingen op het terrein van de vroege diagnostiek, zoals beeldvormende technieken en andere biomarkers, blijft de klinische beoordeling het uitgangspunt voor de diagnostiek bij dementie. In het boek is uitvoerig aandacht besteed aan de beschrijving van de diverse ziektebeelden. Alle aspecten die de zorg voor patiënten met dementie betreffen, waaronder ook juridische en medisch-ethische, worden uitvoerig aan de orde gesteld.

Het boek is geschikt voor alle disciplines die in hun dagelijks werk met dementie in aanraking komen. Dat zijn huisartsen, medisch specialisten, waaronder met name klinisch geriaters, internisten-ouderengeneeskunde, ouderenpsychiaters, en specialisten ouderengeneeskunde, klinisch (neuro)psychologen, (psycho)gerontologen en verpleegkundigen. Het boek is ook geschikt voor studenten in het basiscurriculum geneeskunde en psychologie, alsook opleidingen in een van bovengenoemde specialismen.
Inhoud: Deel 1: Algemene aspecten / Deel 2: Diagnostiek / Deel 3: Behandeling en beleid / Deel 4: Ziektebeelden
* Uitgeverij: BSL - ISBN 9789031362288 - 19 dec 2009 - prijs $euro; 49,50

Cognitieve gedragstherapie bij depressie

door P.J. Molenaar, F. Don, J. van den Bout, F. Sterk, J. Dekker
Cognitieve gedragstherapie bij depressie biedt een leidraad voor bij de behandeling van volwassen cliënten met als hoofddiagnose een milde tot ernstige depressieve stoornis, met of zonder dystyme stoornis.
Het gedetailleerde protocol maakt gebruik van bewezen effectieve cognitief gedragstherapeutische technieken. In de therapie is aandacht voor: het ontwikkelen van een regelmatiger en stabieler levenspatroon, het onderkennen van problematische cognities, negatieve gedachten of 'leefregels' die van invloed zijn op de depressieve stemming én het leren doorbreken van deze depressogene assumpties.
Bij het protocol is ook een werkboek ontwikkeld voor de cliënt (Doorbreek je depressie). Dit werkboek is opgebouwd volgens dezelfde structuur als het protocol en vormt een essentieel onderdeel van het protocol.
Cognitieve gedragstherapie bij depressie is bedoeld als een houvast voor therapeuten bij de behandeling van cliënten met een depressie. Iedere zitting is in het protocol gedetailleerd beschreven. Het protocol is ook geschikt gemaakt voor gebruik in onderzoek.
* Uitgeverij: BSL - ISBN 9789031373512 - 19 dec 2009 - prijs $euro; 25,00

Doorbreek je depressie

door P.J. Molenaar; F. Don; J. van den Bout; F. Sterk
Werkboek voor de cliënt die kampt met depressies. Te gebruiken naast een behandeling (cognitieve) therapie. Het werkboek bevat informatie, formulieren en uitleg die de cliënt tijdens de behandeling nodig heeft.
Cognitieve gedragstherapie bij depressie biedt een leidraad voor de behandeling van volwassen cliënten met als hoofddiagnose een milde tot ernstige depressieve stoornis, met of zonder dystyme stoornis. Dit werkboek is gebaseerd op cognitief therapeutische uitgangspunten. De nadruk ligt op wat de cliënt zelf kan doen en is effectief gebleken in het ontwikkelen van een regelmatiger en stabieler levenspatroon.
Het gedetailleerde protocol maakt gebruik van bewezen effectieve cognitief gedragstherapeutische technieken. In de therapie is aandacht voor: het ontwikkelen van een regelmatiger en stabieler levenspatroon, het onderkennen van problematische cognities, negatieve gedachten of leefregels die van invloed zijn op de depressieve stemming en het leren doorbreken van deze depressogene assumpties.
* Uitgeverij: BSL - ISBN 9789031373536 - 19 dec 2009 - prijs $euro; 19,50

Werkboek slank denken

Afvallen in 6 weken met Beck's dieetoplossing
door Judith S. Beck
Ga jij ook van dieet naar dieet zonder blijvend af te vallen? Begin je elke keer vol goede moed, om na een paar weken toch weer op te geven?
Als je denkwijze over eten niet verandert, hou je geen enkel dieet vol. Dit praktische werkboek helpt je iedere dag, zes weken lang, Beck's dieetoplossing in de praktijk toe te passen en je kilo's voorgoed kwijt te raken. Beck's dieetoplossing is geen dieet, maar een psychologisch programma. Het leert je om met zelfvertrouwen af te vallen en op gewicht te blijven. Stap voor stap werk je aan je doelen met opdrachten, oefeningen, to-do lijstjes en tips. Je kunt direct aan de slag.
Train je brein en denk slank met dit stappenplan dat:
- ondermijnende gedachten aanpakt
- helpt bij het overwinnen van problemen
- werkt bij elk uitgebalanceerd dieet
- op basis van cognitieve therapie leert hoe je moet afvallen
- anders over eten leert denken
Over Beck's dieetoplossing: 'Het krachtigste dieetgeheim ooit.' - O, the Oprah Magazine
* Uitgeverij: Nieuwezijds - ISBN 9789057122743 - 19 dec 2009 - prijs € 19,95

Angstvrij. Doe wat aan je angsten voor ze jou wat aandoen

door Robert L. Leahy
Durf je nooit met de lift? Heb je paniekaanvallen? Vermijd je feestjes? Een angststoornis heeft enorme gevolgen bij alles wat je doet. Je bent niet in staat je werk goed te doen, te reizen of stabiele relaties te onderhouden. Je wringt je in allerlei bochten om bepaalde mensen, plekken of bezigheden te vermijden. Een angststoornis is veel meer dan je zorgen maken: het bepaalt je doen en laten - je leven.
Met behulp van de technieken in dit boek kun je je angsten overwinnen. Niet door ertegen te vechten of te proberen ze uit te bannen, maar door er afstand van te nemen, zodat je niet langer slachtoffer bent van je eigen gedachten.
Angstvrij is een praktische gids voor iedereen die zelfstandig of met een cognitief gedragstherapeut zijn angsten wil overwinnen.
* Uitgeverij: Nieuwezijds - ISBN 9789057122699 - 19 dec 2009 - prijs € 19,95

Handboek culturele psychiatrie en psychotherapie

door J. de Jong, J. en S. Colijn
Met bijna drie miljoen inwoners van niet-Nederlandse afkomst moet minstens een op de zes patienten van psychiaters en psychotherapeuten allochtoon zijn. 'Culturele GGZ' kan dus per definitie geen perifeer verschijnsel meer zijn. Elke patient heeft recht op een therapeutische aanpak die rekening houdt met herkomst en cultureel bepaalde waarden en normen. Sinds een jaar of vijftien geleden de eerste Nederlandstalige vakliteratuur op dit terrein verscheen, is de beschikbare wetenschappelijke kennis hier te lande exponentieel toegenomen. De redactie kon zich dus ook niet permitteren om een combinatie te bieden van onderbouwde theoretische modellen en werkzame praktijkbenaderingen.

Het handboek telt veertig hoofdstukken van meer dan vijfentwintig specialisten met een bonte verscheidenheid aan etnische herkomst. Het is bedoeld voor gezondheidszorg-
psychologen, klinisch psychologen, psychiaters, psychotherapeuten, medisch antropologen, maatschappelijk werkenden en sociaal psychiatrisch verpleegkundigen. Maar evenzeer voor studenten die in opleiding zijn als werker in de genoemde professies.
* Uitgeverij: de Tijdstroom - ISBN 9789058981578 - 2009 - prijs € 50,00

Ik ben speciaal - Werkboek psycho-educatie voor mensen met autisme

door P. Vermeulen
Met het uitleggen aan ouders en dienstverleners van wat autisme is, is men al jaren bezig. Normaal begaafde mensen met autisme stellen zelf ook de vraag naar autisme, direct of indirect. Voor hen heeft Peter Vermeulen dit werkboek geschreven, zij lezen, denken of begrijpen namelijk anders. Lay-out en inhoud houden daarmee rekening.
Ik ben speciaal is, in de nieuwe gereviseerde versie, een programma voor psycho-educatie met als doel personen met autisme zelfkennis bij te brengen, kennis van (het eigen) autisme en hoe ermee om te gaan. Het hanteert een empowerende, socratische methode.

Ik ben speciaal is ontworpen om mee te werken: een kind, jongere of volwassene met autisme doorloopt samen met een volwassen persoon de verschillende werkbladen. Aanvullingen, verbeteringen, suggesties van ouders, mensen met autisme en dienstverleners zijn verwerkt in deze tweede editie. De werkbladen worden digitaal aangeboden op cd-rom.

Dat maakt het gebruik op computer en in kleurversies mogelijk. De digitale versie vergemakkelijkt het ontwikkelen van eigen versies, zodat Ik ben speciaal op maat en geïndividualiseerd aangeboden kan worden. Zo ontstaat telkens een uniek en creatief boek. Met nieuwe teksten over het zelfbeeld van mensen met autisme, psycho-educatie en de socratische methode. Aangepaste versies voor jongere kinderen, jongeren met een verstandelijke beperking en normaal begaafde volwassenen.
* Uitgeverij: EPO - ISBN 9064453691- 2009 - prijs € 25,00

Casusboek EMDR - 25 voorbeelden uit de praktijk + DVD

door H. Hornsveld en S. Berendsen
25 Nederlandse therapeuten beschrijven aansprekende voorbeelden uit hun praktijk waarbij zij EMDR succesvol gebruikten. Daarmee gunnen zij de lezer een kijkje in de keuken van hun praktijk en nemen zij iets van het mysterie rond deze behandelmethode weg. De ervaringen van cliënten tonen niet alleen de effectiviteit van EMDR aan, maar ook de efficiëntie van deze therapievorm.

De praktijkvoorbeelden illustreren wat EMDR is: een protocollaire methode die volstrekt afwijkt van andere behandelvormen. Van relatief simpele tot meer ingewikkelde behandelingen.
De voorbeelden zijn gegroepeerd rond een aantal thema's: EMDR bij een eenmalig trauma, angst- en stemmingsstoornissen, complex trauma en dissociatieve stoornissen, lichamelijke verschijnselen en reacties en als laatste: voorbeelden van specifieke probleemgebieden. Ook is er aandacht voor de behandeling van trauma's bij kinderen en mensen met een verstandelijke beperking of autisme.
Dit boek is bedoeld voor psychotherapeuten die EMDR willen gaan toepassen.
* Uitgeverij: BSL - ISBN 9789031373574- 2009 - prijs € 37,50

Mindfullness en schematherapie

door M. Vreeswijk, J. Broersen en G. Schurink
Mindfulness en schematherapie is een praktische handleiding voor psychotherapeuten, gedragstherapeuten en schematherapeuten. Het geeft duidelijke richtlijnen hoe een mindfulness-training toegepast kan worden bij patiënten die worstelen met schema's en modi. Het leren van aandachtgerichte technieken staat hierbij centraal. De auteurs maken allen deel uit van de discipline van psychologen en hebben een ruime ervaring binnen de GGZ.
* Uitgeverij: BSL - ISBN 9789031362745- 2009 - prijs € 32,50

Rationeel-emotieve therapie

door G. Jacobs
Deel I schetst de context waarbinnen de ret geplaatst moet worden en beschrijft de achtergronden. Ook worden de basisbegrippen uiteengezet en in verband gebracht met de filosofische uitgangspunten.
In deel II wordt de methode van de RET, het ABC-model, als doelgericht model voor de aanpak van psychische problemen, systematisch behandeld. De praktijkgerichte benadering staat centraal; de theoretische hoofdstukken dienen hierbij vooral als ondersteuning.

In het 'Woord vooraf' maakt de psychologe Gidia Jacobs, die meer dan twintig jaar werkt met de RET-methode, duidelijk waarom deze methode haar aanspreekt. Allereerst door de 'common sense'-benadering en de combinatie van confrontatie en humor. Daarnaast waardeert zij de RET vooral om de veelomvattendheid van de theorie, die ook ruimte laat om andere theorieën, methoden en stijlen te integreren. En niet onbelangrijk: 'De mens en niet de methode staat centraal.'

Het praktische van deze gids voor hulpverleners komt vooral tot uitdrukking in de vele dialogen die zijn opgenomen: zij laten een rijke diversiteit aan klachtenpatronen zien. Met hulpverleners worden hier vooral psychologen, pedagogen, psychiaters, artsen, (bedrijfs)maatschappelijk werkers, verpleegkundigen, sociotherapeuten en andere hulpverleners in de GGZ bedoeld.
Rationeel-emotieve therapie is niet alleen zeer geschikt voor opleidingen en nascholingstrajecten, maar ook voor de individuele professional die zichzelf wegwijs wil maken in de RET of zijn kennis van de RET wil opfrissen.
* Uitgeverij: BSL - ISBN 9031351083 / 9789031351084 - 2009 - prijs € 49,50

Handboek beeldende therapie

door C. Schweitzer
Het Handboek Beeldende Therapie geeft voor het eerst in zestig jaar beroepsuitoefening een overzicht van de Nederlandse beeldende therapie. Beschreven worden de belangrijkste bestaande visies, methoden en methodieken.
Deel 1 geeft informatie over de achtergronden van het beroep: de geschiedenis en theoretische kaders.
Deel 2 is gericht op de methodische beroepsuitoefening in de praktijk.
Deel 3 handelt over voorwaarden voor professionaliteit, zoals facilitering en maatschappelijke positionering en onderbouwing van het professioneel handelen door middel van onderzoek.

Het boek en bijbehorende DVD bieden ondersteuning voor docenten en studenten van de hbo-opleiding tot beeldend therapeut. Daarnaast is het een naslagwerk voor de beroepsbeoefenaar. Er zijn veel literatuurverwijzingen opgenomen voor nadere bestudering van onderwerpen waar de lezer in geïnteresseerd is.
Het verkregen overzicht in dit handboek, draagt bij tot een eenduidiger en steviger beroepsbeeld. Ook heeft dit overzicht bijgedragen tot inzichten op het vakgebied over mogelijke en noodzakelijke verdere ontwikkelingen in het beroep.
Voor wie? Beeldend therapeuten (in opleiding)
* Uitgeverij: BSL - ISBN: 9031352535/139789031352531 - 2009 - prijs € 57,50

Mindfulness en contact met het nu

door Steven Hayes & Kelly Wilson
Mindfulness is een cruciaal onderdeel van Acceptance en Commitment Therapy (ACT), een snel groeiende vorm van gedragstherapie. Er verschijnen dan ook veel boeken over dit onderwerp. Hoe nuttig en informatief deze ook zijn, één aspect blijft moeilijk over te brengen: hoe pas je het toe in de praktijk?

In de DVD Mindfulness en het contact met het nu laten Steven Hayes en Kelly Wilson zien hoe mindfulness in therapie kan worden gebruikt, hoe cliënten in het hier-en-nu kunnen zijn en hoe zij meer vanuit hun waarden kunnen handelen.
- 110 min durende, boeiende illustratieve DVD
- Zie de grondleggers van ACT Steven Hayws en Kelly Wilson live aan het werk
- Zeer geschikt in onderwijssituaties of om direct toe te passen in de eigen praktijk
* Uitgeverij: Hogrefe - ISBN: 9079729078/139789079729074- 2009 - prijs € 24,50

Mindfulness. Een pad van vrijheid.

door David de Wulf
Mindfulness leert ons aandacht te geven aan het enige moment dat we hebben, het huidige moment. Mindfulness laat ons toe het leven dieper en intenser te beleven. De basis bestaat uit aandacht geven.
Het is aandacht die kleur geeft aan bloemen, smaak aan wijn en gezang aan vogels

Mindfulness heeft een belangrijke plaats gevonden in de geneeskunde en psychologie. Tal van wetenschappelijke studies tonen de waarde ervan aan. Het achtwekenprogramma combineert oosterse wijsheid met westerse psychologie. Het richt zich op de uitdagingen van het dagelijkse leven en de aanpak van stress, angst, pijn en depressie. Dit boek presenteert de wijsheid waarin mindfulness al 2500 jaar floreert. Er worden eeuwenoude inzichten gebracht met bruggen naar westerse psychologie en Mind/Body-geneeskunde. In een praktisch model komen tips aan bod voor de aanpak van stress, piekeren, boosheid, depressie en ontgoocheling.
Over de auteur
David Dewulf is arts. Hij is werkzaam aan het UZGent, dienst psychiatrie, voor preventie van depressie met mindfulness. Hij richtte het 'Instituut voor Aandacht en Mindfulness' (www.aandacht.be) op voor training, opleiding en wetenschappelijk onderzoek.
* Uitgeverij: Acco - ISBN: 9033475499/139789033475498 - 2009 - prijs € 19,50

De onverbrekelijke band tussen ouders en kinderen

Annelies Onderwaater
Grootouders, ouders, kinderen. Hun bloedverwantschap, gezamenlijke geschiedenis, tradities, waarden en normen en het voortleven daarvan in een volgende generatie, vormen een onverbrekelijke band tussen gezins- en familieleden door de generaties heen. Deze verbondenheid wordt beschreven aan de hand van de theorie van Ivan Boszormenyi-Nagy.
In deze volledig herziene zevende druk worden met praktijkvoorbeelden de grondbegrippen van deze theorie toegankelijk gemaakt en in een ruimer theoretisch kader geplaatst. Actuele thema's komen aan bod zoals de manier waarop met omgaat met incest, adoptie, scheiding, familiebreuken maar ook hoe problematische gezinsherhalingen door de generaties heen kunnen worden doorbroken. De onderwerpen worden verhelderd door casuïstiek.

Annelies Onderwaater studeerde cum laude af in de orthopedagogiek en de klinische psychologie. Zijn is werkzaam als klinisch psycholoog/psychotherapeut bij de GGZ-instelling Dimence en gespecialiseerd in relatie- en gezinstherapie en lichaamsgerichte Pessotherapie. Zij is trainer bij Kern, centrum voor psychotherapie en relatievorming in Sint-Niklaas (B) en supervisor NVRG.
* Uitgeverij: Pearson Assessment and Information - ISBN: 9026522118 /139789026522116 - 2009 - prijs € 22,50

Eigenlijk zegt u dat u dood wilt

Paul van Hoek & Frans Brinkman
Cliënten die suïcidegedachten hebben, zijn meer bezig met overleven dan met dood willen. Dat is een essentieel uitgangspunt in dit boek.
Het boek behandelt de te doorlopen stappen voor professionals in de hulpverlening. Centraal staat het in gesprek zijn met een (mogelijk) suïcidale cliënt. Onder meer gaat het om signalen opvangen inzake gedachten over uitzichtsloosheid en de wens tot levensbeëindiging, deze klip en klaar bespreekbaar maken en vervolgens tot een actieplan komen dat gedachten aan zelfdoding minstens opschort. De hulpverlener zal hierbij verantwoordelijkheid op zich nemen en directief optreden.
Naast gesprekselementen per stap in het gesprek met de suïcidale cliënt, reikt dit boek in kaderteksten enige aanvullende informatie en daarnaast stof tot nadenken aan. Deze teksten zijn bedoeld ter ondersteuning van het uitgangspunt dat preventie van zelfdoding in de hulpverlening een groot goed is.
Paul van Hoek was lange tijd werkzaam als sociaal-psychiatrisch verpleegkundige. Hij is thans vooral werkzaam als trainer en docent. Frans Brinkman was eveneens sociaal-psychiatrisch verpleegkundige, trainer en docent. Hij is onder andere auteur van het boek 'Individuele gespreksvoering'.
* Uitgeverij: Uitgeverij H. Nelissen - ISBN: 9024418372/139789024418374- 2009 - prijs € 9,50

Het einde van de psychotherapie

door Paul Verhaeghe
De theorie van Sigmund Freud is onpopulair omdat algemeen wordt geloofd dat zijn ideeën geen wetenschappelijke basis hebben. Tegenwoordig ligt de nadruk op de genetische achtergrond van gedragsproblemen, die vaak wordt gepresenteerd als onweerlegbaar feit. In Het einde van de psychotherapie bewijst Paul Verhaeghe dat Freuds werk nog steeds heel waardevol en bruikbaar is en dat de genetische basis van psychologische problemen minder betrouwbaar is dan vaak wordt aangenomen.

De westerse wereld kampt met een depressie-epidemie, zoals beschreven door Trudy Dehue. Voortbordurend op Freuds theorie over de oorzaak van depressie verklaart Verhaeghe dat deze epidemie het resultaat is van het verdwijnen van identiteit. Een vorige generatie weekte zich los van iedere soort van autoritaire inmenging met als resultaat leeglopende kerken, gebroken gezinnen en carrieremakers die zelden langer dan een paar jaar voor hetzelfde bedrijf blijven werken. Nu blijkt echter dat deze verdwenen stabiele factoren en blijvende sociale verbindingen een mens voorzien van zekerheid, bevestiging en op den duur van een identiteit omdat je weet wie je bent ten opzichte van de ander. Depressie volgt wanneer door gebrek aan identiteit een mens zich ook niet meer zeker weet van het doel in het leven en op den duur ieder sociaal en ethisch richtingsgevoel verliest.

Verhaeghe stelt dat het gebrek aan identiteit door het verminderende aantal sociale banden heeft geresulteerd in een obsessie met het lichaam, een andere manier om een identiteit te verwerven. Kan je je immers niet vergelijken met je gezinsleden, pastoor of collega om jezelf zo te definiëren, dan profileer je je door uiterlijk vertoon en seksueel gedrag. In het zoeken naar een identiteit is het eigen gender al snel een beginpunt. Door mannelijke of vrouwelijke eigenschappen extreem uit te vergroten vindt men een basis voor identiteit, maar deze blijkt minder bevrediging te geven dan een identiteit gebaseerd op sociale verbintenissen.

Deze problematiek zorgt voor een nieuw soort patiënten. Waar zich vroeger patiënten aandienden die een neurose of complex ontwikkelden omdat ze iedere seksuele fantasie moesten onderdrukken, is er nu een vloedgolf aan patiënten die juist iedere snelle lichamelijke bevrediging aangrijpen, maar van binnen een grote leegte ervaren. Vroeger was het onderdrukken van het lichamelijk instinct een oorzaak voor problemen, nu is het gebrek aan enig andere beweegreden de oorzaak.

Het meest schrijnende aan deze nieuwe generatie patiënten is dat de farmaceutische industrie gewetenloos op hun problemen inspeelt. Door ieder gevoel van eenzaamheid, verdriet, of onbehagen te labelen als ziekte wordt de oorzaak van de ellende buiten de patiënt gelegd. De patiënt is dan immers het slachtoffers van verkeerde genen, waar geen goed gesprek aan zal helpen. De oplossing staat vervolgens klaar in pilvorm.

Verhaeghe gaat zelfs zo ver te stellen dat aandoeningen zoals ADHD en PDD-NOS niet bestaan. De symptomen natuurlijk wel: drukke of verlegen kinderen zijn een feit. Het probleem ontstaat wanneer een patiënt niet als een persoon met een aantal eigenschappen wordt beschouwd, maar als die eigenschappen worden gefilterd tot een paar goed te classificeren afkortingen. Diagnose van zo'n soort aandoening gebeurt meestal met behulp van de DSM, een diagnostisch handboek dat niet, zoals men zou verwachten, samengesteld werd door onafhankelijke wetenschappers maar eerder een allegaartje van meningen is. De samensteller is de Amerikaanse Psychiatrische Associatie, een belangenvereniging die ooit zelfs met een stemming besloot of homoseksualiteit al dan niet een categorie moest worden. Zo worden ook te pas en te onpas aandoeningen toegevoegd, tot grote vreugde van de farmaceutische industrie. Zo kan er bijvoorbeeld weer een nieuwe pil in de markt worden gezet tegen een abnormaal lange rouwperiode. De DSM methode valt dus moeilijk wetenschappelijk te noemen, en blijkt in de praktijk al helemaal niet bij te dragen aan een structurele oplossing.

Verhaeghes voorstel om terug te keren naar een psychologische methode biedt een geruststelling. Hoewel de oplossing niet meer in een pilletje te vinden is, legt het de nadruk op een menselijker manier van omgaan met psychologische problemen. Niet langer regeren de zogenaamde allesbepalende genen en het wordt weer mogelijk jezelf te veranderen. Hoewel de psychiater ook niet almachtig is, kan deze in ieder geval wel helpen om van psychiatrisch ongelukkig te veranderen in "gewoon ongelukkig".
* Uitgeverij: de Bezige Bij - ISBN: 9789023442028 - 2009 - prijs € 19,90

Het onbewuste

door S. Freud, Herman; Westerink (Red.)
Met het onbewuste introduceerde Freud een begrip dat alle facetten van ons doen en denken doordesemt. Zijn belangrijkste verhandeling hierover, 'Het onbewuste', verschijnt nu met elf andere teksten als zesde deel van De Kleine Sigmund Freudbibliotheek.

In 1915 schreef Sigmund Freud in minder dan drie weken een verhandeling die als een hoogtepunt van zijn psychoanalytische geschriften wordt beschouwd: 'Het onbewuste'. Het onbewuste wordt van fundamenteel belang geacht voor de psychoanalytische theorie. Inmiddels is het ook uit het dagelijks taalgebruik niet meer weg te denken: 'Dat heb je dan zeker verdrongen,' of: 'Onbewust heb ik het altijd geweten.'
Over de redacteur
Herman Westerink is medewerker aan de Protestants Theologische Faculteit van de Universiteit van Wenen. Van hem verschenen o.a. Het schuldgevoel bij Freud (2005) en Godsdienstpsychologie in cultuurhistorisch perspectief (2007).
*Uitgeverij: Boom - ISBN: 9789085066132 - 2009 - prijs € 39,50

Psychiatrische Stoornissen

door G. Bakker
Uit statistische gegevens blijkt dat zeker 7% van de kinderen last heeft van psychiatrische problemen waarvoor professionele behandeling noodzakelijk is. Maar slechts 2,5% maakt daar gebruik van.

Psychiatrische stoornissen is een helder en beknopt overzicht van de meest voorkomende kinder- en jeugdpsychiatrissche stoornissen. Ieder hoofdstuk is volgens een vast stramien opgezet. De auteurs, allen autoriteit op hun vakgebied, typeren de stoornis, bespreken het voorkomen, de diagnostiek, de behandeling en de prognose. Het gaat in deze uitgave om stoornissen die grofweg in een viertal rubrieken zijn onder te brengen: problemen met het lichamelijk functioneren, met waarnemen, taal, denken en oordeelsvorming, met emoties en storend openlijk gedrag.

De volgende psychiatrische stoornissen worden besproken: dwangstoornis, tics, autismespectrumstoornissen, psychosen, zelfverwondend gedrag, depressie, angst, borderline, narcistische stoornissen, suïcidaal gedrag en hechtingsstoornissen.
Voor wie
Al diegenen die beroepsmatig betrokken zijn bij kinderen en adolescenten.
Reeks Kinderen en Adolescenten
Psychiatrische stoornissen is het eerste deel in de reeks Kinderen en Adolescenten. Deze reeks geeft een vrijwel volledig overzicht van de problemen en risicosituaties die zich bij de deze leeftijdsgroep kunnen voordoen. Per deel wordt een bondige en toegankelijke beschrijving gegeven van het onderwerp, gevolgd door de meest actuele kijk op de diagnostische en behandelingsmogelijkheden. Deze reeks is bedoeld voor al diegenen die beroepsmatig betrokken zijn bij kinderen en adolescenten.
* Uitgeverij: BSL - ISBN: 9789031360482 - 2009 Prijs € 29.50

Handboek Persoonlijkheidspathologie

door E.H.M. Eurelings-Bontekoe & R. Verheul

Het Handboek persoonlijkheidspathologie is, zeker in het Nederlandse taalgebied, het enige in zijn soort. Het voorziet in een behoefte omdat de ontwikkelingen op dit gebied een hoge vlucht hebben genomen, zowel wat betreft diagnostiek als behandeling. Al langere tijd staat de as ii van de dsm-iv ter discussie omdat deze onvoldoende recht doet aan de heterogeniteit binnen groepen cliënten met een en dezelfde persoonlijkheidsstoornis.

De visie achter deze uitgave is een brede en geïntegreerde kijk op persoonlijkheidspathologie. Het handboek bestrijkt dan ook het gehele terrein van de (complexe) persoonlijkheidspathologie en -problematiek.

State of the art
Vele experts hebben vanuit uiteenlopende referentiekaders en diagnostische en behandelmethodieken een bijdrage geleverd aan dit boek, vanuit de recente wetenschappelijke bevindingen en inzichten. Hierdoor ontstaat een rijk overzicht van de huidige state of the art van het domein van de persoonlijkheidspathologie.

Zo wordt ruim aandacht besteed aan de invloed van gen-omgevingstransactie op het ontstaan van persoonlijkheidspathologie en aan neurofysiologische correlaten van persoonlijkheidspathologie. Ook is aandacht voor de voorlopers van ernstige persoonlijkheidsproblematiek in de vroege ontwikkeling van het kind.

Voor wie?
Het Handboek persoonlijkheidspathologie is bestemd voor zowel gevorderde studenten sociale Wetenschappen en geneeskunde als voor gebruik in de postmaster opleidingen tot gezondheidszorgpsycholoog en klinisch psycholoog.

Tevens zullen vele reeds werkzame professionals in dit handboek hun onderwerp van interesse vinden en hun kennis kunnen verdiepen en verrijken met directe relevantie voor het klinisch handelen.
* Uitgeverij: BSL - ISBN: 9789031361120 - 2009 - Prijs € 62,50

Angststoornissen en hypochondrie

door P.M.G. Emmelkamp; S. Visser
Angststoornissen en hypochondrie is een actueel overzichtswerk, waarin op praktische wijze inzicht gegeven wordt in de classificatie (volgens de DSM-IV-TR-criteria), diagnostiek, etiologie en behandeling van angststoornissen en hypochondrie.

Vorderingen op het gebied van research
Bij de behandeling van deze stoornissen wordt, naast een bespreking van farmacotherapie, met name aandacht besteed aan recente ontwikkelingen in de cognitieve therapie en gedragstherapie. Er zijn door de jaren heen vorderingen gemaakt op het gebied van research die implicaties hebben voor de diagnostiek en behandeling van deze stoornissen.

Angststoornissen en hypochondrie gaat uitvoerig in op de problemen die zich bij het uitvoeren van de behandeling kunnen voordoen. Bovendien wordt in heldere taal een genuanceerd beeld van de huidige stand van zaken in onderzoek en theorievorming weergegeven.

Gevalsbeschrijvingen
Het boek is voorzien van gevalsbeschrijvingen. De hoofdstukken over behandeling gaan met name uit van (cognitieve) gedragstherapeutische principes vanwege de belangrijke resultaten die daarmee geboekt zijn in de behandeling van angststoornissen en hypochondrie. Daarnaast wordt per stoornis steeds een overzicht geboden van recent onderzoek naar de behandeling met psychofarmaca.
Angststoornissen en hypochondrie is een geheel herziene en geactualiseerde druk van het boek Angst, fobieën en dwang.

Voor wie?
Angststoornissen en hypochondrie is bedoeld voor psychologen, psychiaters, huisartsen, maatschappelijk werkenden en opleidingen voor deze beroepen.
* Uitgeverij: BSL - ISBN: 9789031373550 - 2009 - Prijs € 43,00

Handboek klinische schematherapie

door E. Muste Schematherapie mag zich in een groeiende populariteit verheugen. Deze integratieve therapie combineert methoden en technieken uit vele scholen in een model dat zowel aansluit bij wetenschappelijk onderzoek als herkenbaar is voor patiënten en therapeuten.

Het Handboek klinische schematherapie maakt een vertaalslag van het oorspronkelijke individuele ambulante behandelmodel naar (dag)klinische schematherapie. De auteurs tonen op heldere wijze hoe een (dag)klinisch schematherapieprogramma opgezet kan worden, waarbij niet alleen de inhoud maar ook de organisatie en de context van zo'n programma aan bod komen. In het handboek wordt voor de integratie van het gehele programma, milieu en context in het schematherapiemodel gekozen. Hierdoor worden gemeenschappelijke taal, onderlinge afstemming en synergie bewerkstelligd.
Het bijbehorende Werkboek klinische schematherapie is bedoeld voor de patiënt en biedt een essentiële ondersteuning van de behandeling.

Voor wie?
Het Handboek klinische schematherapie is bedoeld voor therapeuten in de geestelijke gezondheidszorg, die werkzaam zijn in een (dag)klinische setting of schematherapie in groepen willen toepassen (klinisch psychologen, psychiaters, psychotherapeuten, GZ-psychologen, systeemtherapeuten, vaktherapeuten alsook sociotherapeuten of verpleegkundigen).
* Uitgeverij: BSL - ISBN: 9789031372058 - 2009 - Prijs € 29,50

Forensische psychiatrie: tussen dwang en vrijblijvendheid

door Martin Tervoort
Regelmatig schrikt de samenleving op na ernstige delicten. Dit is begrijpelijk omdat deze een aanslag vormen op ons gevoel van veiligheid. Deskundigen wordt in dat geval gevraagd hun stem te laten horen over verdachte en slachtoffer en zaken als de gehanteerde opsporingsmethode, de hulpverlening, maatschappelijke veiligheid en sociale relevantie, de wetgeving en het sanctiebeleid van Justitie. Ook worden zij geacht zich een mening te vormen over de geestelijke toestand van de verdachte, over de zin van een eventuele behandeling en over een mogelijke terugkeer van de dader in de samenleving. Ingewikkelde materie, vandaar dat er in toenemende mate behoefte bestaat aan een samenhangend overzicht van alles wat met de zorg voor of de beveiliging van psychiatrisch gestoorde delinquenten te maken heeft.

'Forensische psychiatrie, tussen dwang en vrijblijvendheid' geeft een duidelijk beeld van wat forensisch psychiatrische zorg inhoudt. De uitgave start met een globale plaatsbepaling van de forensisch psychiatrische hulpverlening aan de hand van een overzicht van wat forensische psychiatrie inhoudt; de relatie tussen stoornis en delict, diverse delictsoorten in samenhang met een stoornis, het globale interventierepertoire en de spelers in het veld. Vervolgens wordt dieper ingegaan op een aantal actuele onderwerpen. Aan de orde komen toerekeningsvatbaarheid, morele aspecten die in deze vorm van zorg een rol spelen, behandelbaarheid, houding en technieken om de patiënt aan zijn behandeling te laten meewerken, beveiliging als onderdeel van de zorg en de lastige positie van de hulpverlener.
Ten slotte volgt een beschrijving van een overkoepelend denkmodel om meer eenheid in dit gefragmenteerde zorgveld te brengen.

Martin Tervoort, forensisch psychiater, werkte vanaf 1992 als behandelaar en directeur behandelzaken binnen de divisie forensische psychiatrie van GGZ Drenthe en heeft een actieve rol gespeeld bij de landelijke ontwikkelingen van deze zorgvorm. Momenteel is hij werkzaam als psychiater, opleider, consulent en interimmanager.
* Uitgeverij: Kon. Van Gorcum - ISBN: 9789023244790 - 2009 - Prijs € 23,90

Handboek Preventie

Voorkomen van psychische problematiek en bevorderen van geestelijke gezondheid
door J. van der Stel
Het thema 'preventie' staat tegenwoordig volop in de aandacht. Deze strekt zich uit tot de (geestelijke en lichamelijke) gezondheidszorg, welzijnswerk, het onderwijs of de arbeid.
De gedachte dat preventie van psychische of verslavingsproblematiek beter is dan het genezen of bestrijden daarvan is niet nieuw. Tot voor kort kon men echter moeilijk hard maken dat preventieprogramma's een (duurzaam) effect hadden. Sinds een jaar of tien is er een duidelijke kentering waar te nemen: preventie is een wetenschap geworden.

Dit handboek biedt wetenschappelijk ondersteunde en in de praktijk getoetste referentiekaders aan professionals die betrokken zijn bij de uitvoering van preventieprogramma's vanuit de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. Het boek beschrijft de grondslagen en de uitgangspunten van het vak 'preventie'. Verder gaat het, aan de hand van een aantal voorbeelden, in op de manier waarop we effectieve preventieprogramma's in praktijk kunnen brengen. De preventie heeft zowel betrekking op psychische problematiek, problematisch gedrag als op verslavingsproblemen.

Het boek leent zich goed voor onderwijsdoeleinden. Het geeft steun aan al diegenen, die als beroepsbeoefenaar preventie als hoofdtaak of als neventaak hebben en die zich willen oriënteren op de nieuwste inzichten.

Jaap van der Stel is ruim vijftien jaar werkzaam geweest op het terrein van de preventie in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. Hij is tegenwoordig werkzaam als senior onderzoeker bij een instelling voor geestelijke
* Uitgeverij: Kon. Van Gorcum - ISBN: 9789023239529 - 2009 - Prijs € 30,50

Praktijkboek geïntegreerde cognitieve gedragstherapie

Protocollaire behandelingen op maat
door E. ten Broeke, C.W. Korrelboom, M. Verbraak

Een langdurige behandeling van mensen met een psychische stoornis is in veel gevallen niet (meer) nodig. Behalve zorgverzekeraars raken ook wetenschappers en behandelaars meer en meer overtuigd van de kracht van korter durende, protocollaire behandelingen. Een langdurige behandeling van mensen met een psychische stoornis is in veel gevallen niet (meer) nodig. Behalve zorgverzekeraars raken ook wetenschappers en behandelaars meer en meer overtuigd van de kracht van relatief kortdurende, protocollaire behandelingen.

In Praktijkboek geïntegreerde cognitieve gedragstherapie laten de auteurs zien hoe deze protocollaire behandelingen in de praktijk werken en hoe ze, waar nodig, gecombineerd kunnen worden met creatieve, individuspecifieke interventies. Ieder hoofdstuk stelt een stoornis centraal. Na een bespreking van de beschikbare standaardbehandelingen wordt aan de hand van een concrete casus een protocollaire behandeling besproken, gezien door de bril van de geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Hierbij gaat het niet zozeer om een 'kijkje in de therapiekamer' maar vooral om een 'kijkje in het hoofd van de behandelaar'. De lezer kan volgen welke keuzes een expert maakt bij de start en gedurende een behandeling.

Dit praktijkboek sluit naadloos aan bij het meer theoretische werk Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie - Handboek voor theorie en praktijk van Kees Korrelboom en Erik ten Broeke, die met dat boek al hebben bewezen tot de top van hun vakgebied te behoren.

Verkorte inhoudsopgave
• Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie: uitgangspunten en contouren
• Psychologische behandelingen volgens een protocol
• Gegeneraliseerde angststoornis
• Sociale angststoornis
• Paniekstoornis met agorafobie
• Obsessieve-compulsieve stoornis
• Burn-out
• Specifieke fobieën
• Somatoforme stoornissen
• Psychosen
• (Complexe) posttraumatische stressstoornis (C-PTSS)
• Binge Eating Disorder
• Stoornissen in het gebruik van een middel: verslaving
• Borderline persoonlijkheidsstoornis
• Nawoord
• Noten
• Bibliografie
• Naamregister
• Zakenregister
• Over de auteurs

Erik ten Broeke is klinisch psycholoog en cognitief gedragstherapeut. Hij maakt deel uit van Visie, een praktijk voor cognitieve gedragstherapie te Deventer. Kees Korrelboom is klinisch psycholoog en cognitief psychotherapeut. Hij werkt als onderzoeker, opleider en behandelaar bij PsyQ Haaglanden, onderdeel van de Parnassia Bavo Groep. Marc Verbraak is klinisch psycholoog en cognitief gedragstherapeut. Hij werkt als inhoudelijk directeur bij de HSK Groep en als hoofdopleider gezondheidszorgpsychologen bij het SPON/ACSW van de Radboud Universiteit Nijmegen.
* Uitgeverij: Coutinho - ISBN 9789046901335 - 2009 - prijs € 49,50

Praktijkboek Gestalt

door Paul Derkinderen, Ernst Knijff, Sjanneke Meijer (red.)
Het Praktijkboek Gestalt wil aan professionals die met mensen werken de gestaltbenadering bekendmaken.

Het Praktijkboek Gestalt wil aan professionals die met mensen werken de Gestaltbenadering bekendmaken. Dit praktijkboek, geschreven door 27 Nederlandse en Vlaamse gestalttherapeuten, trainers en counselors, brengt de gebieden naar voren waarop de gestaltbenadering werkzaam is en die vaak voor de buitenwereld te weinig zichtbaar zijn: van meer theoretisch tot praktisch, van psychotherapeutisch tot counseling, van avontuurlijk tot kunstzinnig. De Gestaltbenadering kent men vaak alleen maar in de vorm van Gestalttherapie die men dan bovendien soms nog beschouwt als een alternatieve, weinig praktisch bruikbare 'therapie', bedoeld om zelfontwikkeling te bevorderen. Dit boek wil aantonen dat de Gestaltbenadering véél meer is dan dat.
* Uitgeverij: de Tijdstroom - ISBN 9789058981530 - 2009 - prijs € 49,00

Pedagogische adviezen voor speciale kinderen

Een praktisch handboek voor professionele opvoeders, begeleiders en leerkrachten
door T. Lieshout
Pedagogische adviezen voor speciale kinderen gaat over speciale, bijzondere, maar complexe kinderen en jongeren, die hun opvoeders soms voor grote problemen kunnen stellen. Naast een beschrijving van hun gedragsproblemen geeft de auteur praktische suggesties voor de aanpak hiervan. De kern van die aanpak is gelegen in de bereidheid van de beroepsopvoeder om áchter het probleemgedrag te willen kijken en reeds bestaande positieve gedragingen uit te breiden. Hierdoor past dit boek in de trend van de tegenwoordige hulpverlening om vooral oplossingsgericht en niet zozeer probleemgericht te handelen. Deze aanpak biedt meer openingen en perspectief in problematische opvoedingssituaties. Door zijn eenduidige opbouw is het boek zowel een praktisch handboek als een naslagwerk. Van alle problemen worden steeds dezelfde vragen beantwoord. In de elf hoofdstukken van deel II staat steeds beschreven: hoe ziet het probleem eruit volgens het psychiatrische DSM-IV classificatiesysteem, wat zijn mogelijke oorzaken, wat zijn mogelijke behandelingsvormen, wat is de prognose, wat de concrete verschijningsvormen van het probleem in een klas of groep en wat zijn dan mogelijke handelingssuggesties.
* Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum - ISBN 9789031362837 - 2009 - prijs € 29,50

Richtlijn diagnostiek en behandeling autismespectrumstoornissen bij kinderen en jeugdigen

door Werkgroep richtlijn autisme en aanverwante stoornissen bij kinderen en jeugdigen van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie
Deze richtlijn is een landelijk geldende, optimale beschrijving van de best mogelijke zorg voor de patiënt, bedoeld om zorgverleners te ondersteunen bij de klinische besluitvorming. De richtlijn berust op de resultaten van wetenschappelijk onderzoek, ervaringskennis en aansluitende meningsvorming door beroepsbeoefenaren en patiënten. De richtlijn beoogt een leidraad te geven voor diagnostiek en behandeling aan alle professionals die betrokken zijn bij de zorgverlening aan kinderen en jeugdigen met een autismespectrumstoornis.

Onder autismespectrumstoornissen (ASS) valt een spectrum van stoornissen dat binnen de DSM-IV wordt geclassificeerd onder de pervasieve ontwikkelingsstoornissen. ASS komen minder frequent voor dan sommige andere psychiatrische ziektebeelden van de kinderleeftijd en adolescentie. ASS hebben echter een grote impact op de ontwikkeling en het functioneren van het kind en zijn/haar omgeving en hebben meestal een chronisch beloop. Ook voor de directe omgeving heeft de aandoening doorgaans grote invloed op het dagelijks bestaan. Het is aannemelijk dat de prevalentie van ASS is toegenomen naar een (geschatte) prevalentie van 60 tot 116 per 10.000. Deze toename heeft waarschijnlijk te maken met een toegenomen bewustwording en de verbreding van de diagnostische afgrenzing van autisme naar aan autisme verwante contactstoornissen.

De NVvP heeft in samenspraak met de afdeling (voorheen sectie) Kinder- en jeugdpsychiatrie het initiatief genomen tot het ontwikkelen van deze richtlijn. Het doel van deze richtlijn is om artsen, in het bijzonder kinder- en jeugdpsychiaters, artsen werkzaam in de jeugdgezondheidszorg en kinderartsen, aanbevelingen aan te reiken die de betrouwbaarheid, efficiëntie en doelmatigheid van de diagnostiek en behandeling van patiënten met (vermoedelijke) ASS kunnen vergroten. De aanbevelingen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en op good clinical evidence en betreffen instrumenten ten behoeve van screening en diagnostiek, de indicaties voor en aard van aanvullend somatisch en neuropsychologisch onderzoek, comorbiditeit, medicamenteuze en niet-medicamenteuze behandeling.
* Uitgeverij: de Tijdstroom - ISBN 9789058981493 - 2009 - prijs € 20,00

Psychologische patiëntenzorg in de oncologie

Handboek voor de professional
doorH. de Haes, L.G. van Weezel, R. Sanderman.
De psychosociale oncologie richt zich op psychologische en sociale aspecten van kanker en het bevorderen van psychosociale zorg. De eerste druk van 'Psychologische patiëntenzorg in de ­oncologie' heeft een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de psychosociaal oncologische kennis in het ­Nederlandse taalgebied. Het veld heeft zich echter de afgelopen acht jaar sterk ontwikkeld. ­Daardoor ontstond behoefte aan een tweede, geheel herziene druk.

Deel 1 richt zich op achtergrondkennis voor de psychologische behandeling van kankerpatiënten: epidemiologie, medische behandeling, genetische aspecten, gevolgen van en omgaan met de ziekte, existentiële aspecten, organisatie van zorg en het proces van sterven.
In deel 2 staan algemene principes van psychosociale hulpverlening centraal: screening op psychosociale problemen, diagnostiek, behandeling vanuit verschillende psychotherapeutische kaders en revalidatie.
In deel 3 ligt de nadruk op specifieke psychosociale problemen als vermoeidheid, pijn, seksualiteit, ontkenning, depressie en angst, agressie, persoonlijkheidsstoornissen, organisch-psychiatrische factoren en niet-reguliere behandeling.

'Psychologische patiëntenzorg in de oncologie' is bedoeld voor alle professionals die te maken hebben met de psychosociale aspecten van kanker: psychologen, maatschappelijk werkenden, verpleegkundigen, huisartsen, medisch specialisten en paramedici. Dankzij de bijdragen van erkende onder­zoekers en psychologen/psychotherapeuten heeft de redactie een uniek, omvattend handboek kunnen samenstellen, bedoeld om de professionalisering van de beroepsgroep te bevorderen en de kennis bijeen te brengen die van belang is voor de kwaliteit van zorg aan patiënten.
Recensie:
"Dit rijk gevulde boek mag naar mijn mening niet ontbreken op de boekenplank van psychologen en maatschappelijk werkers die werkzaam zijn in het snel groeiende veld van de psycho-oncologie." (Trui Vercruysse, Tijdschrift voor Psychotherapie)

"De hoofdstukken volgen elkaar niet alleen logisch op, maar hangen ook sterk met elkaar samen. Het boek kan bovendien modulegewijs geraadpleegd worden, zonder verlies van informatie. (…) Dit is een handboek van formaat geworden." (Griet De Cuypere, Tijdschrift voor Psychiatrie)

"Alle facetten van de ziekte worden op multidisciplinaire wijze benaderd, met respect voor de beproefde patiënt en zijn omgeving. Hierdoor wordt dit boek een basisdocument voor iedereen die beroepshalve te maken heeft met oncologische patiënten." (Sonja Geerts, Huisarts Nu)
* Uitgeverij: Kon. van Gorcum - ISBN 9023235312 / 9789023245056 - 2009 -
prijs € 62,50

Waarom gaat het altijd over jou?

Omgaan met narcisme en egocentrisme bij anderen
door W. Behary
Een betweter van een baas, een vriendin die altijd het hoogste woord voert, een partner die ervan uitgaat dat alles altijd om hem of haar draait: omgaan met narcisten kan zeer frustrerend en zelfs intimiderend zijn.
"Waarom gaat het altijd over jou?" biedt praktische strategieën om beter om te gaan met narcisme. Je leert hoe je effectief kan communiceren en voor je belangen kan opkomen, zonder in een onproductieve machtsstrijd of nutteloze discussie te belanden.
* Zeer leesbaar en efficiënt boek om met lastige mensen om te gaan
* Met een voorwoord van Jeffrey Young en Daniel J. Siegel
* Gebaseerd op schemagerichte therapie en interpersoonlijke neurobiologie
Recensie:
'Iedereen die veroordeeld is om met een narcist om te gaan móet dit boek lezen. Het biedt klinkende tips en glasheldere inzichten - een doorbraak [...].' - Daniel Goleman, auteur van Emotionele intelligentie.
* Uitgeverij: Hogrefe Uitgevers - ISBN 9789079729098 - 2009 - prijs € 18,95

Narcisme

Psychoanalytische bespiegelingen
door N. Nicolai, W. Heuves (Red.)
Anders dan men vaak denkt, is narcisme een gewoon en zelfs wenselijk verschijnsel. Toch heeft het vaak een storende invloed op behandelingen en kan het een pathologisch beeld op zichzelf zijn. Dit boek beschrijft het narcisme in al zijn facetten.

Volgens de moderne psychoanalytische stromingen worden de fundamenten voor een gezond narcisme al gelegd in de allervroegste levensfase. Ook de ouder wordende mens wordt geconfronteerd met narcisme en narcistische krenkingen, vooral op latere leeftijd, als verlies een belangrijke rol speelt. Wat vraagt de behandeling van zijn analyticus? Dit boek gaat ook in op de samenleving als constituerende factor van narcisme en als spiegel voor het narcisme van de moderne mens.
Met bijdragen van Nelleke Nicolai, Frans Schalkwijk, Mieke van der Schoot, Willem Heuves, Ad Gerritsen, Jan van de Sande en Harry Kunneman
* Uitgeverij: Boom - ISBN 9789085066903 - 2009 - prijs € 16,50

Het brein te kijk. Verkenning van de cognitieve neurowetenschap

door F. Wijnen & F. Verstraten
Onderzoek naar de werking van onze hersenen is wel 'the final frontier' genoemd. Hoewel er de laatste jaren veel vooruitgang is geboekt, is de ontdekkingsreis nog niet voltooid. Onderzoek naar het functioneren van het menselijke brein heeft vooral geprofiteerd van recent geïntroduceerde manieren om activiteit in de hersenen te meten: de zogenaamde neuro-imaging technieken.

Het brein te kijk geeft een overzicht van de nieuwe ontwikkelingen waarmee daadwerkelijk een kijkje in het brein kan worden verkregen. In de eerste twee hoofdstukken worden de technieken van het neuro-imaging en alles wat daarbij komt kijken op een uiterst toegankelijke manier besproken. In de daaropvolgende hoofdstukken passeren taal, perceptie, aandacht, geheugen en motoriek de revue met - waar mogelijk - nadruk op neuro-imaging. In het laatste hoofdstuk komt de ultieme vraag over hersenen en bewustzijn aan bod. Door de heldere manier van schrijven en de vele kleurenillustraties is "Het brein te kijk" geschikt voor iedereen die geïnteresseerd is in de werking van de hersenen en met eigen ogen wil zien wat men vandaag de dag over het brein weet. De verschillende hoofdstukken zijn geschreven door vooraanstaande Nederlandse onderzoekers.

Over de Auteurs
De redactie van het boek is in handen van dr. Frank Wijnen en prof.dr. Frans Verstraten. Beiden zijn verbonden aan de Universiteit Utrecht.
* Uitgeverij: Harcourt Assessment - ISBN 9026518072 / 9789026518072 - 2009 -
prijs: € 35.00

Autisme en asperger-syndroom

door S. Baron-Cohen
Autisme is tegenwoordig een alom bekend begrip,maar 25 jaar geleden was dat nog niet het geval. In die periode is er veel veranderd. Over autisme is veel meer duidelijk geworden,en dankzij de film Rain Man werd autisme twintig jaar geleden ook bij het grote publiek bekend. Maar van het Asperger-syndroom - nu bekend als een subgroep binnen het autistisch spectrum- had men nog nauwelijks gehoord. Pas in 1994 werd het syndroom van Asperger officiëcieel erkend als aparte stoornis.

In Autisme en Asperger-Syndroom- de stand van zaken zet Simon Baron-Cohen, vooraanstaand wetenschapper en auteur op het gebied van autisme, uiteen welke verschillende stoornissen binnen het autistisch spectrum onderscheiden worden. Hij geeft een overzicht van de huidige inzichten in klassiek autisme en het Asperger-syndroom,wat de overeenkomsten zijn, en hoe zij van elkaar verschillen. Tevens vat hij de nieuwste inzichten samen van onze kennis van het brein, de rol van genetische en biomedische aspectenende invloed van gedragstherapie.

Dit boek is een overzichtelijke en toegankelijke introductie voor iedereen die te maken heeft met autisme en het Asperger- syndroom.
Over de Auteur
Simon Baron-Cohen is hoogleraar-directeur van het Autism Research Centre vanCambridge University.
* Uitgeverij: Nieuwezijds - ISBN 9789057122835 - 2009 - prijs: € 20.00

Handboek Verslaving

door prof.dr. I. Franken & prof. dr. W. van den Brink (red.)
Wetenschappelijk onderzoek naar verslaving heeft de laatste jaren veel kennis opgeleverd over wat de mechanismen zijn die aan verslavingsgedrag ten grondslag liggen en over de manier waarop verslaving effectief behandeld kan worden. In dit handboek wordt deze kennis gebundeld. Meer dan 20 Nederlandse en Belgische deskundigen op het gebied van verslaving en de verslavingszorg schrijven in dit handboek over een onderwerp waarop zij bij uitstek deskundig zijn. Er is een onderscheid gemaakt in meer theoretische hoofdstukken en meer praktijkgerichte hoofdstukken.

Dit is het eerste boek over verslaving waarin een breed spectrum aan onderwerpen behandeld wordt. Alle hoofdstukken zijn gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten en de beschreven behandelingen zijn altijd zoveel mogelijk gebaseerd op wetenschappelijke evidentie. Het boek is vooral bedoeld voor alle medewerkers in de ggz (psychiatrie en verslavingszorg) die meer willen weten over recente inzichten in de oorzaken en de behandeling van verslaving. Hierbij kan men denken aan basisartsen, verslavingsartsen, psychiaters, psychologen agogen en verpleegkundigen. Daarnaast is het boek uitermate geschikt voor studenten in opleiding tot een van deze beroepen.
* Uitgeverij: de Tijdstroom - ISBN 9058981401 / 9789058981400 - 2009 - prijs: € 49.00

Zelfzorgboek Depressie

Het Zelfzorgboek Depressie is geschreven voor mensen met een depressie en hun omgeving. Het is bedoeld om hen te steunen bij het overwinnen van de depressie. De nadruk in het boek ligt op zelfzorg. Het belang van zelfzorg bij depressie neemt de laatste jaren snel toe. Voor mensen die lijden aan depressie is het een hoopgevend uitgangspunt voor de aanpak van hun depressie. Daarnaast is zelfzorg een sleutel om het onbeheersbaar wordende maatschappelijke probleem van depressie het hoofd te bieden.
Initiatief
Het zelfzorgboek is een initiatief van Stichting Pandora en Stichting September. Nagenoeg alle organisaties in de geestelijke gezondheidszorg hebben een bijdrage aan het boek geleverd: de Depressie Stichting, patiënten- en familieorganisaties, de beroepsverenigingen, hulpverleners en hun organisaties, enzovoort.
Prijs
Het boek is te koop in alle apotheken van Nederland. Dankzij de subsidies en de medewerking van de apotheek ligt deze prijs veel lager dan die van vergelijkbare winkeluitgaven. In veel apotheken ligt het boek op voorraad. In andere apotheken kan het boek worden besteld. In de meeste gevallen is het dan de volgende dag af te halen. U kunt het zelfzorgboek ook bij Stichting September bestellen.
U kunt het zelfzorgboek ook bij Stichting Pandora (www.pandora.nl) bestellen.
* Uitgever: Pandora - ISBN: 907224841 - 2009 - prijs € 19,50

Behandelend trainen

Sociale en cognitieve behandelprogramma's voor kinderen met ontwikkelingsproblematiek
door Els van Rijn en Sanna Vermeyden
'Behandelend trainen' beschrijft drie behandelprogramma's - sociale vaardigheidstraining, cognitieve vaardigheidstraining en agressieregulatietraining - gericht op het verbeteren van sociale en cognitieve vaardigheden bij kinderen met ontwikkelingsproblematiek, zoals ADHD en PDDNOS. De term behandelprogramma verwijst daarbij naar het behandelende karakter van de trainingen. Daarin ligt ook het verschil met andere boeken over vaardigheidstrainingen: in deze uitgave zijn de geprotocolleerde behandelingen ingebed in het totale behandelplan van het individuele kind. Kern hierbij is het actief betrekken van ouders en leerkrachten bij de behandeling om generalisatie van het geleerde naar het handelen in de dagelijkse situatie te bevorderen.

Alle drie de vaardigheidstrainingen worden apart beschreven, van de theoretische verantwoording tot en met de praktische uitvoering. De cd-rom bevat het per behandel­programma gerubriceerde, printklare werkmateriaal, bestaande uit een draaiboek voor de trainers, de oefenmap voor het kind en een ondersteuningsmap voor ouders en de leerkracht. Daardoor zijn de behandelprogramma's direct bruikbaar in de eigen praktijk. Het gebruik ervan is echter alleen mogelijk met gedegen kennis van het beschreven cognitieve gedragstherapeutische kader van technieken en procedures die worden toegepast in de trainingen.

'Behandelend trainen' is geschreven voor (GZ-)psychologen, (ortho-)pedagogen, psychotherapeuten, kinder- en jeugdpsychiaters, gedragstherapeutisch medewerkers actief binnen de kinder- en jeugdpsychiatrie, de jeugd-GGZ en/of Jeugdhulpverlening, vrijgevestigde psychologen en pedagogen en medewerkers in het onderwijs.
* Uitgeverij: Van Gorcum - ISBN: 9789023243977 - 2009 - prijs € 41,50

Leer ACT! Vaardigheden voor therapeuten

door S. Hayes
Acceptance and Commitment Therapy - ACT- is een gedragstherapeutische behandelvorm die probeert een antwoord te vinden op menselijk lijden. Patiënten wordt geleerd niet langer te vechten tegen emoties en gevoelens waarvan je niet kúnt winnen; tijd en energie worden vooral geïnvesteerd in wat werkelijk van belang is voor de patiënt: zijn eigen waarden. ACT maakt hierbij gebruik van technieken en inzichten uit andere therapiestromingen die een wetenschappelijke onderbouwing hebben gekregen.

'Leer ACT!' is dé Nederlandse vertaling van Hayes. Ervaring is absoluut noodzakelijk bij het toepassen van ACT. De therapeut kan zich deze vaardigheden alleen eigen maken door veel te oefenen, oefeningen die soms een zeer persoonlijk karakter dragen. Daarom is 'Leer ACT!' primair een werkboek, dat gericht is op vaardigheden en praktijksituaties. Ieder hoofdstuk bevat verhelderende praktijkvoorbeelden en praktische opdrachten en oefeningen. Een dvd maakt deel uit van dit werkboek. Deze laat onder meer rollenspellen over voorbeelden van kerncompetenties zien. 'Leer ACT!' is een onmisbaar werk- en oefenboek voor al die gedragstherapeuten die zich ACT eigen willen maken of zich er verder in willen bekwamen.
* Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum - ISBN 9789031353279 - 2009 - prijs € 54,00