Bestel het Psychologie Woordenboek
- 608 pagina’s met ruim 5000 woorden, termen en begrippen en meer dan 140 biografieën.
- Een must voor iedere student, therapeut, wetenschapper en arts.
- € 59,00
- Garant Uitgevers NV
(Primitieve) afweermechanismen
Afweermechanismen dienen als bescherming van het zelf (het bewuste deel van het ego). Ieder mens gebruikt ze om door het geweten
verboden impulsen, ongewenste krenkingen, en akelige of traumatische herinnereingen uit het bewustzijn weg te houden, of een
ambivalente relatie hanteerbaar te houden. Je kunt ze zien als overlevingsstrategieën onstaan in bedreigende situaties.
Als de situatie echter verandert, kunnen dezelfde strategieën niet meer als hulp, maar als hindernis in de ontwikkeling
gaan werken en juist een bedreigende wereld creëren.
Al naar gelang de ontwikkeling van de persoonlijkheid gebruikt het ego rijpere of
mindere rijpe afweermechanismen zoals: verdringing, isolering, rationalisatie, projectie,
verschuiving, ontkenning, identificatie en reactievorming.
Mensen met persoonlijkheidsstoornissen zoals NPS en BPS gebruiken deze ook, maar daarnaast de primitieve
of archaïsche afweermechanismen zoals: loochening, splitsen, omnipotentie, primitieve idealisatie/devaluatie
en projectieve identificatie.
Iemand met een redelijk gezonde persoonlijkheid zal zich vrij gemakkelijk bewust kunnen worden van het mechanisme van afweer
en ook van hetgeen wordt afgeweerd. Dit vermogen kan een hulp zijn bij het oplossen van ruzies en conflicten en de omgang met zichzelf
en anderen vergemakkelijken.
Iemand met een persoonlijkheidsstoornis mist vaak dit vermogen tot introspectie en beleeft conflicten vooral als komend uit de buitenwereld
(egosyntoon genoemd).
Vandaar dat het voor hen veel moeilijker is een conflict uit te praten en de reden dat ze vaak herhaaldelijk
in dezelfde soort conflictsituaties terechtkomen.
De afweermechanismen worden ook in de bijlagen van de DSM-IV genoemd en vanuit het cognitieve en schemagerichte model denkt men
dat vooral primitieve afweermechanis-
men nauw samenhangen met een disfunctionele manier van denken, voelen en handelen voortkomend uit
Vroeg Ontwikkelde Schema's uit de jeugd.
(Zie eventueel Schemagerichte Therapie onder therapieën.)
* Bron: CCGT/Annejet Rümke - Verkenningen in de psychiatrie, een holistische benadering - ISBN 9789060384916
- Uitgeverij Christofor